Konuralp’te Kırk Basamaklar, 1980’li ve 1990’lı yıllarda bayram buluşmalarının canlı mekânıydı. Antik tiyatronun bilinen sosyal geçmişi.

Konuralp’in tarihini tiyatro, köprü, evler ve arkeolojik buluntular üzerinden okumaya alışığız. Oysa bütün bu katmanların arasında daha sessiz ama sürekli bir unsur var: su. Prusias ad Hypium’un su kemerlerinden Üskübü’nün hamamına, Konrapa’nın çeltik tarlalarından bugünkü Konuralp Pirinci’ne uzanan hat, suyun burada yalnızca bir ihtiyaç değil, kentin yaşamını biçimlendiren temel unsurlardan biri olduğunu gösteriyor.

Kent, farklı zamanlarda üretilmiş mimari biçimlerin, toplumsal ilişkilerin ve kullanım biçimlerinin aynı coğrafyada bıraktığı izler üzerinden anlam kazanır.

Bugünkü Konuralp’in antik geçmişinde karşımıza çıkan erken kent adlarından biri Kieros’tur (Κίερος). Kieros hakkında bildiklerimiz sınırlıdır; ancak bu sınırlı bilgiler, yerleşimin yalnızca eski adını değil, Karadeniz kıyısı ile Bithynia arasındaki siyasal ilişkiler içindeki konumunu da görünür kılar.

Konuralp’in bilinen antik tarihinin ilk önemli adını Kieros oluşturur. Kent hakkında temel yazılı kaynaklardan biri, Herakleia Pontike tarihçisi Memnon’un eserinin, Bizanslı Photios tarafından Bibliotheke içerisinde korunmuş özetidir.

Kieros’un Prusias’a dönüşmesini anlayabilmek için kentin tarihini yalnızca bugünkü Düzce Ovası içerisinde değil, kuzeybatı Anadolu’da MÖ 4. yüzyıldan itibaren değişen siyasal güç ilişkileri içerisinde değerlendirmek gerekir.

Roma İmparatorluğu, Prusias ad Hypium’da yalnızca uzaktaki bir siyasal otorite değildi. İmparatorların adları yazıtlarda, yurttaş topluluklarının isimlerinde, kamusal onurlandırmalarda ve kenti yöneten yerel seçkinlerin görevlerinde görünür hâle geliyordu.

Prusias ad Hypium’dan günümüze ulaşan yazıtlar, Roma İmparatorluk Dönemi’nde kentin yurttaşlarının phylai adı verilen topluluklar içinde örgütlendiğini göstermektedir. Kaynaklarda on iki farklı phylē adıyla karşılaşılması, kent toplumunun yalnızca bireylerden değil, yurttaşlığı ve kamusal aidiyeti düzenleyen daha küçük topluluklardan oluştuğunu düşündürür.

MS 3. yüzyıla tarihlenen bir onurlandırma yazıtı, Prusias ad Hypium’da bir yerel seçkinin kent yaşamında üstlenebildiği görevlerin genişliğini ortaya koyar. Yazıtta adı geçen Klaudios Tineios Asklepiodotos; yönetim, ekonomi, eğitim, din ve törensel yaşamla ilişkili birçok görevi yerine getirmiştir.

Bithynia Kralı I. Prusias’ın hükümdarlığı, krallığın yalnızca askerî olarak genişlediği değil, ele geçirilen bazı kentlerin yeni hanedan adlarıyla yeniden tanımlandığı bir dönemdir. Kios’un Prusias, Myrleia’nın Apameia adını alması ve Herakleia Pontike’nin hâkimiyetindeki Kieros’un ele geçirildikten sonra Prusias olarak yeniden adlandırılması, kent adı ile siyasal egemenlik arasındaki ilişkiyi görünür kılar.

Bugünkü Konuralp, tek bir döneme veya tek bir ada indirgenemeyecek kadar uzun ve çok katmanlı bir yerleşim tarihine sahiptir. Kieros, Prusias, Prusias ad Hypium, Üskübü ve Konuralp adları aynı coğrafyanın farklı tarihsel dönemlerde kazandığı kimlikleri temsil eder.

1931 yılında Konuralp’te bulunan ve günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde korunan anıtsal Tykhe heykeli, Prusias ad Hypium’un Roma İmparatorluk Dönemi sanatının dikkat çekici eserlerinden biridir.

Prusias ad Hypium Antik Tiyatrosu bugün Konuralp’in en görünür arkeolojik yapısı. Ancak tiyatronun çevresine baktığımızda yalnızca antik kenti görmüyoruz. Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerine ait evler, sokak dokusu, Konur Alp Türbesi ve bugün hâlâ kullanılan yaşam alanları tiyatronun çevresinde varlığını sürdürüyor.

Buradaki diadema yalnızca başı çevreleyen bir aksesuar değildir. Portreyi gören kişinin karşısındaki figürün sıradan bir aristokrat veya asker değil, basileus, yani kral olduğunu anlamasını sağlayan temel ikonografik göstergelerden biridir.

Konuralp . Tarihsel Gelişim . Mitoloji

Konuralp . Tarihsel Gelişim . Din

Konuralp . Roma İmparatorluğu . Eyaletler

Konuralp . Tarihsel Gelişim . I.Prusias